نـعـنـاع

Peppermint

کليات گياهشناسي:

نعنا با مصرف جهاني" 10" هزار تن در سال از قديمي ترين و مهمترين گياهان دارويي و ادويه اي به شمار مي رود.گياه نعناع داراي ساقه هاي چهارگوش است و تا دو پا رشد مي کند. اين گياه بين جولاي و اوت شکوفه باز مي کند و گلهاي ريز ارغواني به صورت مارپيچي و تيز از آن مي رويند. برگهاي ساده، دندانه دار و معطر اين گياه در جهت مخالف گلها مي رويند. نعناع بومي اروپا و آسياست و برخي از انواع آن بومي آفريقاي جنوبي، آمريکاي جنوبي و استراليا هستند. اين گياه در آمريکاي شمالي بومي شده است و در مناطقي نظير اورگون، وانشگتن و ويسکونسين پرورش داده ميشود.

ترکيبات گياه

تهيه فرآورده هاي نعناع از برگها و سر گلدار گياه آغاز ميشود. اين قسمتهاي گياه حاوي روغن فرار است که مي توانيد عنصر فعال اوليه نعناع به نام منتول را در آن بيابيد.

نعنا داراي اسانس با انواع ترکيبات موثر مي باشد که مهمترين ماده اسانس نعنا را مانتول تشکيل مي دهد که "40" تا " 60" درصد اسانس را شامل مي شود و بيشترين مقدار آن در برگهاي جوان يافت مي شود.

خواص درماني و غذايي

1. نعناع در درمان تهوع، اسهال، سوءهاضمه، روماتيسم مفصلي و نفخ مؤثر است.


2. اين گياه عضلات معده را تسکين مي دهد و روند جريان صفرا را که بدن براي هضم چربي بدن نياز دارد، بهبود مي بخشد. در نتيجه غذا از طريق معده به سرعت عبور مي کند که اين امر به رفع بسياري از ناراحتيهاي هاضمه کمک مي کند.


3. نعناع همچنين عضلات را آرام مي کند که اين کار به بدن کمک مي کند تا از گازهاي هاضمه دردآور رهايي يابد.


4. براي تهيه چاي نعناع (جوشانيده نعناع) براي هر ليوان آب داغ حدود يک تا دو قاشق غذاخوري نعناع اضافه کنيد.


5. به منظور تسهيل هضم يا رفع ناراحتي معده،‌ روزانه 3 تا 4 ليوان چاي نعناع ميل کنيد.


6. چون نعناع در آزاد و آرام کردن عضلات خيلي مؤثر است. لذا در درمان گرفتگيها نيز کارساز است.


7. تحقيقات نشان داده است که انواع کپسولهاي پوشش دار نعناع از توانايي تسکين عضلات روده برخوردار هستند. مصرف اينگونه کپسولها سبب رهايي و بهبود درد اين نوع سندرم روحي مي گردد. براي اينکار روزانه سه بار يک تا دو عدد کپسول پوشش دار بين غذا مصرف کنيد.


8. روغن نعناع داراي خواص ضد ويروسي قوي است که مي تواند با ويروسهاي عامل آنفلونزا، گوشک، عفونتهاي مخمري، سينوزيت، گلودرد، التهاب ناشي از سرماخوردگيها و التهابهاي آلت تناسلي ناشي از تب خال مبارزه و آنها را از پاي درآورد.


9. نعناع روي ناراحتيها و بيماريهاي پوست ناشي از کهير، پيچک سمي يا بلوط سمي اثرات تسکين بخش و خنک کننده دارد. براي اينکار از کرم يا پماد نعناع، البته نه بيش از روزانه سه يا چهار بار، استفاده کنيد.


10. تحقيقات نشان داده است که توانايي روغن نعناع در ازاد ساختن عضلات و تسکين درد، اين گياه را به صورت عامل به ويژه مؤثري در قبال غذاب سردرد تبديل کرده است. چندين مطالعه تحقيقي اثبات کرده است که ماليدن تنتور روغن نعناع روي پيشاني مي تواند به اندازه مصرف دو قرص استامينوفن کارساز باشد. نقطه مورد نظر را با لايه نازکي بپوشانيد به طوري که تنتور مصرفي فرصت و امکان تبخير داشته باشد.


11. نعناع و عامل فعال اصلي آن به نام منتول در زمره احتقان زادهاي موثر تلقي مي شوند. از آنجا که منتول سبب شل شدن خلط   مي گردد، اين ماده داروي خلط آور نيز هست. اين ماده در تسکين و آرام شدن انواع گلودرد و سرفه خشک موثر است.


12. عطر نعناع براي پيشگيري از خواب آلودگي و احساس آرامش ماثر است. عطر نعناع و دارچين باعث مي شود رانندگان بتوانند آرامش بيشتري داشته باشند و خواب شان نبرد. نعناع اضطراب و نگراني را کاهش و مخلوط نعناع و دارچين، آگاهي را افزايش مي دهد . استنشاق بوي اين گياهان به طور مداوم در زمان رانندگي هاي طولاني مدت، باعث مي شود آمار حوادث رانندگي و قربانيان اين وقايع کاهش يابد.


13. همچنين نعناع نفخ شکم را ميگيرد و براي کسانيکه دلپيچه دارند دم کرده آن بسيار مفيد است همراه با نبات مصرف شود بهتر است.

کاربردهاي ديگر نعنا:

1. استفاده اسانس در صنايع بهداشتي، غذايي، آرايشي، شيريني سازي، نوشابه سازي، نوشابه سازي و مصرف ادويه اي


2. استفاده از طعم آن در بهبود مزه داروهاي بدمزه.


3. استفاده در محلولهاي شستشوي دهان و گلو و خميردندانها به خاطر خاصيت ضد باکتريايي مانتول موجود در اسانس.


4. نعنا جهت مداواي نفخ، دردشکم، سوء هاضمه(درمان قطعي)، ناتواني روده ها، تب، سرما خوردگي و آنفولانزا توصيه شده است.


5. جوشانده برگ و گل آن جهت لطافت و شادابي پوست استفاده مي گردد.


6. ماليدن چند برگ نعنا در محل گزيدگي حشرات مي تواند اثرات آنرا تا حد زيادي خنثي نمايد.


7. گفته مي شود جويدن برگ نعنا باعث کاهش درد دندان شده و همچنين باعث ضدعفوني مجاري بيني و گلو مي گردد.


8. خاصيت ضدعفوني آن بسيار قوي است به طوري که در ضدعفوني محيط بخصوص مواقع وجود بيماريهاي واگيردار بسيار موثر مي باشد و باعث دفع حشرات و مگس نيز مي گردد.


9. بخور جوشانده نعنا جهت گرفتگي بيني بسيار موثر است.


10. کمپرس گرم آن باعث رفع درد سر و همچنين دردهاي روماتيسمي مي گردد.


11. ماليدن نعنا بر روي سينه زنان بچه شيرده باعث رفع احتقاق شيري مي گردد.


12. نعناع بخصوص براي افرادي که دايم در حال مرور درس براي امتحان هستند، موثر است.


13. هنگام خستگي يا زماني که حس مي کنيد مغزتان کشش مطالب جديد را ندارد، استفاده از نعناع سودبخش است

نکات احتياطي

1. چاي نعناع معمولا بي خطر است اما مادران باردار و شيرده بايد چاي نعناع کم بخورند. افرادي که داراي سابقه سقط جنين هستند در دوران بارداري از مصرف نعناع بايد اجتناب ورزيد.


2. معدود عوارض منفي ناشي از کپسولهاي پوشش دار روده اي روغن نعناع عبارت است از : بثورات پوست، سوزش سردرد، ضربان پايين قلب و لرزش عضله.


3. منتول يا روغن نعناع که روي پوست ماليده شده باشد مي تواند سبب بروز التهاب يا بثورات پوستي گردد. روغن نعناع بايد رقيق شود و ميزان مصرف آن بايد کم باشد چون ميزان مصرفي بالا سبب آسيب ديدگي کليه ميشود. منتول خالص سمي است و نبايد مصرف دالي شود. روغن نعناع و نتول را نبايد به صورت نوزادان و کودکان ماليد. دقت کنيد که روغن و تنتور تهيه شده از نعناع را اشتباه نگيريد.